- Ders
- Konular
- Testler
- Arapça Dersler
- Arapça Ders Kitapları
- ☝📖المحمدية📖☝
قصص الحيوان في القرآن ورد ذِكر مجموعة من الحيوانات في القرآن الكريم؛ منها ما كانت حقيقة خَلقِه حيواناً، كحمار العُزَير، وحوت يونس، وغيرهم، ومنها ما كانت صورته الظاهرة نباتاً، كعصا موسى -عليه السلام- التي تحوّلت بقدرة الله إلى ثعبان مُبين، ومنها ما كانت حقيقة خَلقه طَيراً، كهُدهُد سليمان، أو طير عيسى -عليه السلام- الذي كان يُصوّره من الطين، ثمّ ينفخ فيه فيكون طيراً بإذن الله -تعالى-، وقد ذكرَ القرآن الكريم بعض الحيوانات ذِكراً مُجرَّداً، أمّا البعض الآخر فقد تحدّث عن حياته في موقف أو أكثر على شكل وَمَضات سريعة،[١] وفيما يأتي بيانٌ لقصص الحيوان في القرآن الكريم. غراب ابني آدم بعث الله -تعالى- الغراب لابن آدم ليُعلّمه كيفية دفن الموتى، وهو ما يُعدّ فرض كفاية على الناس؛ إذ قال الله -تعالى-: (أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ كِفَاتًا *أَحْيَاءً وَأَمْوَاتًا)،[٢] وقال: (ثُمَّ أَمَاتَهُ فَأَقْبَرَهُ)؛[٣] فيجب دفن الإنسان، سواءٌ كان مسلماً أم غير مسلم، وقد يكون اختيار الله -تعالى- لهذا الطير دون غيره لأداء هذه المهمة أنّ الغربان تعلم طريقة الدفن من قبل، أو لأنّ لونه الأسود وما يسبّبه من انقباض النفس لناظره هو ما كان سبباً في اختياره لأنّ النفس تنقبض بموت الناس، ولهذا كان العرب يتشائمون به، ويرون أنّه علامة الافتراق والاغتراب، أو لأنّ الله -تعالى- أراد أن يُعلّم المسلم عدم الاستهانة بمَن كان دونه في المنزلة؛ فيتعلّم من كل ما حوله.[٤] ناقة صالح بعث الله -تعالى- صالح -عليه السلام- نبيّاً إلى قبيلة ثمود، قال -تعالى-: (وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا إِلَى ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَالِحًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّـهَ)،[٥] وطلبوا منه معجزة دالّة على صدق نبوّته، واختاروا صخرة صمّاء وطلبوا منه أن يُخرِج منها ناقة عُشَراء؛[٦] أي مضى عشرة أشهر على حملها،[٧] وعاهدوه على الإيمان بما جاء به إن فعل ما طلبوه منه؛ فدعا صالح -عليه السلام- ربه بذلك؛ فتحرّكت الصخرة وخرجت منها ناقة عُشَراء كما طلبوا، وأقامت بينهم مُدّة من الزمن مع ابنها الصغير بعدما وضعته، تشرب من ماء البئر يوماً ويشربون منه يوماً آخر كما أمرهم الله -تعالى- بقوله: (قَالَ هَـذِهِ نَاقَةٌ لَّهَا شِرْبٌ وَلَكُمْ شِرْبُ يَوْمٍ مَّعْلُومٍ).[٨][٦] وكانوا في اليوم الذي تشرب به الناقة يحلبونها ويشربون من لبنها ويملؤون أوعيتهم وأوانيهم منه، وقد حذّرهم الله -تعالى- من أذيّتها لقوله -تعالى-: (هـذِهِ ناقَةُ اللَّـهِ لَكُم آيَةً فَذَروها تَأكُل في أَرضِ اللَّـهِ وَلا تَمَسّوها بِسوءٍ)،[٩] لكنّهم لمّا رَأَوا ذلك زاد عنادهم وتكذيبهم لنبيّهم، وأرادوا أن يشربوا من ماء البئر وحدهم؛ فقرّروا قتل الناقة وأمروا أشقى القبيلة بفعل ذلك، قال -تعالى-: (إِذِ انبَعَثَ أَشْقَاهَا)،[١٠] وكان صالح -عليه السلام- قد حذّرهم من قتلها أو تسبب الضرّ لها؛ فهي آية عظيمة لهم وقد ذكّرهم بنعمة سقي لبنها فلا يُقابلوا هذه النعمة التي منّ الله -تعالى- بها عليهم بالعقر، قال -تعالى-: (فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّـهِ نَاقَةَ اللَّـهِ وَسُقْيَاهَا)،[١١] لكنّهم كذّبوه ولم يسمعوا كلامه وقتلوا الناقة؛ فأرسل الله -تعالى- عليهم الصيحة من فوقهم والرجفة من تحتهم فلم يبقَ منهم داعياً ولا مُجيباً إذ قال -تعالى-: (فَكَذَّبُوهُ فَعَقَرُوهَا فَدَمْدَمَ عَلَيْهِمْ رَبُّهُم بِذَنبِهِمْ فَسَوَّاهَا).[١٢][٦] ذئب يوسف بعدما أذن يعقوب -عليه السلام- لأبناءه بإصطحاب أخيهم يوسف -عليه السلام- معهم خرجوا به وحسب الإتفاق الذي كان بينهم قاموا بإلقاءه في البئر، لكنّ الله -تعالى- قذف في قلب يوسف -عليه السلام- بأنّه ناج ممّا هو فيه، وأنّه سيعلو شأنه ويحتاج إخوته إليه في يوم ما، وعند المساء عاد إخوة يوسف يبكون بصوتٍ عالٍ، مُتظاهرين بالحزن لِيُخبروا أباهم بأنّ الذئب قد أكل يوسف، وأنّهم كانوا منشغلين عنه بالرمي والجري بعيداً، ولِعلمهم بأنّه لن يُصدّق ما يقولون جاءوا له بقميص يوسف مُلوّثاً بالدم، لكنّ يعقوب -عليه السلام- تحقّق من كذبهم فالدم ليس دم ولده كما أنّ القميص غير ممزّق، وقد تكون فراسته هي ما كشفت له كذبهم، فما كان منه إلّا أن طلب العون من الله -تعالى- في كشف الحقيقة وإعانته على الصبر بفراق يوسف -عليه السلام-، قال -تعالى-: (وَجاءوا أَباهُم عِشاءً يَبكونَ * قالوا يا أَبانا إِنّا ذَهَبنا نَستَبِقُ وَتَرَكنا يوسُفَ عِندَ مَتاعِنا فَأَكَلَهُ الذِّئبُ وَما أَنتَ بِمُؤمِنٍ لَنا وَلَو كُنّا صادِقينَ * وَجاءوا عَلى قَميصِهِ بِدَمٍ كَذِبٍ قالَ بَل سَوَّلَت لَكُم أَنفُسُكُم أَمرًا فَصَبرٌ جَميلٌ وَاللَّـهُ المُستَعانُ عَلى ما تَصِفونَ).[١٣][١٤] حوت يونس خرج يونس -عليه السلام- إلى البحر لِيركَب سفينة تُقِلّه بعيداً عن قومه بعد أن أصابه الغضب والضجر منهم، فركب إحدى السفن التي امتلئت بالركّاب، وبدأت السفينة بالإبحار إلى أن جاءها الموج وثقلت بمن فيها؛ فتوقّفت في عَرض البحر، وتشاور الركّاب في أزمة الثقل واتّفقوا على إجراء قرعة بينهم، ومَن أصابته القرعة ألقوه في البحر، فوقعت القرعة على يونس -عليه السلام- فلم يُنفّذوها لأنّه كان صالحاً وصاحب خُلق، إلّا أنّ القرعة كانت تُصيبه في كل مرّة، فلم يجدوا مفراً من ذلك فألقوه في البحر، وأمر الله -تعالى- حوتاً عظيماً بابتلاعه دون أن يأكل لحمه أو يكسر عظمه، ولبث -عليه السلام- في بطنه حيّاً مُسبّحاً وذاكراً لله -تعالى- داعياً أن يُنجّيه الله من الظلمات، وقد كان يعيش -عليه السلام- في ظلمات ثلاث؛ ظلمة الليل، وظلمة البحر، وظلمة بطن الحوت، تائباً عمّا كان منه من ترك دعوة قومه وضجره من كفرهم وعدم صبره عليهم، قال -تعالى-: (وَذَا النُّونِ إِذ ذَّهَبَ مُغَاضِبًا فَظَنَّ أَن لَّن نَّقْدِرَ عَلَيْهِ فَنَادَى فِي الظُّلُمَاتِ أَن لَّا إِلَـهَ إِلَّا أَنتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنتُ مِنَ الظَّالِمِينَ).[١٥][١٦] وبعدما تاب الله -تعالى- عليه لكثرة صلاته وتسبيحه استجاب -عز وجلّ- دعاءه، قال -تعالى-: (فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَنَجَّيْنَاهُ مِنَ الْغَمِّ وَكَذَلِكَ نُنجِي الْمُؤْمِنِينَ)،[١٧] فقد أمر الله -تعالى- الحوت بقذفه على الساحل؛ فقذفه ضعيفاً عارياً يحتاج الستر والظل والطعام؛ فمَنّ الله -تعالى- عليه بنعمه، قال -تعالى-: (فَنَبَذْنَاهُ بِالْعَرَاءِ وَهُوَ سَقِيمٌ * وَأَنبَتْنَا عَلَيْهِ شَجَرَةً مِّن يَقْطِينٍ)،[١٨] فبنعم الله -تعالى- التي أحاطت به نُبذ بالعراء لكنّه غير مذموم، قال -تعالى-: (لَّوْلَا أَن تَدَارَكَهُ نِعْمَةٌ مِّن رَّبِّهِ لَنُبِذَ بِالْعَرَاءِ وَهُوَ مَذْمُومٌ).[١٩][١٦] بقرة بني إسرائيل ورد عن أكثر من واحد من السلف كابن عبّاس وعبيدة السلماني أنّه كان في بني إسرائيل رجل كبير في السنّ له مال كثير، وكان له بنو أخ يتمنّون موته لِيرثوه؛ فقتله أحدهم في الليل وتركه في الطريق وقيل: على باب أحدهم، واختصم الناس في أمره عندما علموه، وجاء ابن أخيه يصرخ فيهم، واتّفق الناس على عرض القضيّة على نبيّ الله موسى -عليه السلام- وأن يسأل الله -تعالى- فيها، ولمّا عرضوها عليه كان أمر الله -تعالى- أن يذبحوا بقرة؛ فلم يُعجبهم ذلك، وقد أخبرهم موسى -عليه السلام- أنّه لا يقول لهم إلّا ما يُوحَى إليه، قال -تعالى-: (وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ إِنَّ اللَّـهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تَذْبَحُوا بَقَرَةً قَالُوا أَتَتَّخِذُنَا هُزُوًا قَالَ أَعُوذُ بِاللَّـهِ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْجَاهِلِينَ)،[٢٠] ثمّ سألوا عن سنّها ولونها وصفاتها، ولو أنّهم ذبحوا أيّ بقرة لحصل المقصود منها.[٢١] ولكنّهم شدّدوا على أنفسهم فشدّد الله -تعالى- عليهم؛ إذ أمرهم بما كان وجوده نادراً، وذلك بأن تكون عواناً؛ أي وسطاً بين الفارض؛ أي الكبيرة، والبكر؛ أي الصغيرة، وأن يكون لونها أصفراً فاقعاً؛ أي مُشرَباً بالحُمرة، وبعد معرفتهم سنّها ولونها سألوا أسئلة أكثر عنها، قال -تعالى-: (قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّن لَّنَا مَا هِيَ إِنَّ الْبَقَرَ تَشَابَهَ عَلَيْنَا وَإِنَّا إِن شَاءَ اللَّـهُ لَمُهْتَدُونَ)؛[٢٢] فضيّق الله -تعالى- عليهم بصفات البقرة أكثر، قال -تعالى-: (قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ لَّا ذَلُولٌ تُثِيرُ الْأَرْضَ وَلَا تَسْقِي الْحَرْثَ مُسَلَّمَةٌ لَّا شِيَةَ فِيهَا)؛[٢٣]أي أن تكون ذلولاً يعني ليست للحراثة وسقي الأرض، وأن تكون مُسلّمة؛ أي صحيحة لا عيب فيها، وأن لا يكون فيها لون يُخالف لون الصفرة الفاقعة، ولم يجدوا بقرة بهذه الصفات إلّا عند رجل ورفض بيعها لهم في البداية، وعندما رغّبوه في ثمنها؛ إذ دفعوا بوزنها عشر مرّات ذهباً باعها لهم؛ فذبحوها وهم مُتردّدون في أمرها، قال -تعالى-: (قَالُوا الْآنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ فَذَبَحُوهَا وَمَا كَادُوا يَفْعَلُونَ)،[٢٣][٢١] ثمّ أمرهم الله -تعالى- أن يضربوا القتيل ببعض البقرة؛ فقيل: بلحم فخذها، وقيل: بالعظم الذي يلي الغضروف، وقيل: بالبضعة التي بين الكتفين، ولمّا فعلوا ذلك أحيا الله -تعالى- القتيل فسأله نبيّ الله موسى -عليه السلام- عن قاتله فأخبر عنه، ثمّ عاد ميتاً، قال -تعالى-: (فَقُلْنَا اضْرِبُوهُ بِبَعْضِهَا كَذَلِكَ يُحْيِي اللَّـهُ الْمَوْتَى وَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ).[٢٤][٢١] الأفعى المنقلبة عن عصا موسى كانت العصا من المعجزات العظيمة الي أيّد الله -تعالى- بها نبيّه موسى -عليه السلام- لِتكون دليلاً على صدق نبوّته، قال -تعالى-: (وَما تِلكَ بِيَمينِكَ يا موسى * قالَ هِيَ عَصايَ أَتَوَكَّأُ عَلَيها وَأَهُشُّ بِها عَلى غَنَمي وَلِيَ فيها مَآرِبُ أُخرى)،[٢٥] وبقدرة الله -تعالى- وعظمته تصبح العصا حيّة عظيمة، قال -تعالى-: (قالَ أَلقِها يا موسى * فَأَلقاها فَإِذا هِيَ حَيَّةٌ تَسعى * قالَ خُذها وَلا تَخَف سَنُعيدُها سيرَتَهَا الأولى)،[٢٦] وقد استطاعت هذه الأفعى ابتلاع كلّ السحر الذي جاء به سحرة فرعون، قال -تعالى-: (وَأَلقِ ما في يَمينِكَ تَلقَف ما صَنَعوا إِنَّما صَنَعوا كَيدُ ساحِرٍ وَلا يُفلِحُ السّاحِرُ حَيثُ أَتى)،[٢٧] وأمّا عن حجم الحيّة وسعة فمها؛ فلم يتطرق إلى ذلك القرآن الكريم؛ إذ لا فائدة تُرجى من ذلك.[٢٨] نملة سليمان أنعم الله -تعالى- على نبيّه سليمان -عليه السلام- بتعليمه لغة الطير والحيوان؛ فقد كان -عليه السلام- يفهمهم ويتحدث إليهم قال -تعالى-: (وَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ عُلِّمْنَا مَنطِقَ الطَّيْرِ وَأُوتِينَا مِن كُلِّ شَيْءٍ إِنَّ هَـذَا لَهُوَ الْفَضْلُ الْمُبِينُ)،[٢٩][٣٠] كما وأنعم الله -تعالى- عليه بملكٍ عظيم؛ إذ جعل الله -تعالى- الأرض كلها مُنقادة له، فكان له جندٌ من الإنس والجنّ والطير، وقد نظّم أعمالهم وعيّن عليهم من يمنع تطاول بعضهم على بعض، قال -تعالى-: (وَحُشِرَ لِسُلَيْمَانَ جُنُودُهُ مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنسِ وَالطَّيْرِ فَهُمْ يُوزَعُونَ)،[٣١] وكان -عليه السلام- قد خرج يوماً مع جنوده فمرّ بوادي النمل، وسمع نملة تنصح بني جنسها بدخول مساكنهم حتى لا يتحطّموا تحت وطأة أقدام سليمان وجنده؛ ففهم قولها وضحك لأجله، قال -تعالى-: (حَتَّى إِذَا أَتَوْا عَلَى وَادِ النَّمْلِ قَالَتْ نَمْلَةٌ يَا أَيُّهَا النَّمْلُ ادْخُلُوا مَسَاكِنَكُمْ لَا يَحْطِمَنَّكُمْ سُلَيْمَانُ وَجُنُودُهُ وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ * فَتَبَسَّمَ ضَاحِكًا مِّن قَوْلِهَا)،[٣٢] وفي هذه القصّة فوائد عدّة، ومنها ما يأتي:[٣٣] أدب النملة وشفقتها على بني جنسها: تظهر شفقة النملة على بني جنسها عندما أمرتهم بدخول مساكنهم حتى لا يتحطموا تحت وطأة الأقدام، وأمّا أدبها فقد كان بحسن ظنّها بسليمان وجنده؛ فهم إن حطّموها وقومها لن يشعروا بذلك ولن يكون عن عمَد منهم، وبذلك تكون النملة قد نفت الظلم عنهم، فهي لم تتهوّر في قولها بالرغم من الموقف المخيف الذي كانت ستَشهده، وكانت قادرة على التمييز بين الأبرار والأشرار. النهي عن قتل النمل: يظهر أنّ النمل أمّة من الأمم، يُسبّح رب العالمين بكيفية لا يعلمها إلا هو -عزّ وجل- قال رسول الله -صلى الله عليه وسلّم-: (قَرَصَتْ نَمْلَةٌ نَبِيًّا مِنَ الأنْبِيَاءِ، فأمَرَ بقَرْيَةِ النَّمْلِ، فَأُحْرِقَتْ، فأوْحَى اللَّهُ إلَيْهِ: أنْ قَرَصَتْكَ نَمْلَةٌ أحْرَقْتَ أُمَّةً مِنَ الأُمَمِ تُسَبِّحُ)،[٣٤] لذا فلا يجوز قتله إلّا إذا كان مُؤذياً أو مُفسداً، وقد ورد طريق آخر للحديث السابق أنّ الله -تعالى- أوحى للرسول -صلى الله عليه وسلّم- قال: (فَهَلَّا نَمْلَةً واحِدَةً)؛[٣٥] فدلّ قول رسول الله -عليه السلام- أنّ ما يؤذي يُؤذى ويُقتَل. تبسُم الأنبياء: كان رسول الله -صلّى الله عليه وسلّم- مُبتسماً في معظم أحواله، وقد كان يضحك أحياناً ضحكاً أكثر من التبسّم وأقل من أن تبدو فيه اللهاة، وعندما يتعجّب كثيراً يضحك حتى تبدو نواجذه وهذا كان نادراً، فقد روى ابن حبان عن جابر بن سمرة -رضي الله عنه- أنّه قال:(كان رسولُ اللهِ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم إذا صلَّى الفجرَ جلَس في مُصلَّاه حتَّى تطلُعَ الشَّمسُ وكانوا يجلِسونَ فيتحدَّثونَ ويأخُذونَ في أمرِ الجاهليَّةِ فيضحَكونَ ويتبسَّمُ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم)،[٣٦] وقد تبسّم سليمان -عليه السلام- عند سماعه كلام النملة، وقد أكّد الله -تعالى- تبسّمه بقوله: (فَتَبَسَّمَ ضَاحِكًا مِّن قَوْلِهَا).[٣٧] هداية الحيوانات من آيات الله: يُعدّ النمل من أهدى الحيوانات كما ذكر ابن القيم؛ فالنمل يُدرك بالشمّ ما يدركه غيره بالبصر أو السمع، كما أنّه يتميّز بعلو همّته وجرأته على نقل ما هو أضعاف أضعاف وزنه، وتحرص كلّ نملة على المصلحة العامة فلا تختلس شيئا لنفسها دون صواحباتها، ومن ذلك الكثير من الأشياء في عالم النمل، وهذا التدبير والتنظيم كلّه بهداية الله -تعالى- . هدهد سليمان روى ابن عباس أنّ هدهد سليمان -عليه السلام- كان مهندساً يعرف مكان الماء في داخل الأرض الفلاة*، وهو يعلم كم المسافة التي يبعدها عن وجه الأرض، وذات يوم نزل سليمان -عليه السلام- بأرض فلاة؛ فأراد الهدهد، وتفقّد الطير فلم يره فتوعّده بالعذاب الشديد إن لم يأته بعذر يوضح غيبته قال -تعالى-: (وَتَفَقَّدَ الطَّيْرَ فَقَالَ مَا لِيَ لَا أَرَى الْهُدْهُدَ أَمْ كَانَ مِنَ الْغَائِبِينَ * لَأُعَذِّبَنَّهُ عَذَابًا شَدِيدًا أَوْ لَأَذْبَحَنَّهُ أَوْ لَيَأْتِيَنِّي بِسُلْطَانٍ مُّبِينٍ)،[٣٨] فقَدِم الهدهد بعد زمن يسير وأخبر سليمان -عليه السلام- بمجيئه بخبر يقين لا شكّ فيه من اليمن لم يطّلع عليه هو وجنده قال -تعالى-: (فَمَكَثَ غَيْرَ بَعِيدٍ فَقَالَ أَحَطتُ بِمَا لَمْ تُحِطْ بِهِ وَجِئْتُكَ مِن سَبَإٍ بِنَبَإٍ يَقِينٍ)،[٣٩] فأخبره عن امرأة قد أوتيت الكثير من متاع الدنيا، وكان لديها ألف فيل تحت كل فيل مائة ألف مقاتل، وبلغ عدد مستشاريها ثلاثمئة واثني عشر رجلاً، وكان عرشها عظيماً مُزخرفاً بالذهب والجواهر، وكانت تملك كل ما يحتاج إليه الملك المُتمكّن، وقد كان اسم هذه المرأة بلقيس، قال -تعالى- : (إِنِّي وَجَدتُّ امْرَأَةً تَمْلِكُهُمْ وَأُوتِيَتْ مِن كُلِّ شَيْءٍ وَلَهَا عَرْشٌ عَظِيمٌ).[٤٠][٤١] وقد كان الهدهد مُتعجّباً من حال أهل سبأ؛ فقد صرفوا العبادة لغير الله -تعالى- ولم يشكروه على نعمه الكثيرة التي منّ بها عليهم، قال -تعالى- في قول الهدهد: (وَجَدتُّهَا وَقَوْمَهَا يَسْجُدُونَ لِلشَّمْسِ مِن دُونِ اللَّـهِ وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ أَعْمَالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِيلِ فَهُمْ لَا يَهْتَدُونَ)،[٤٢] وقد أكمل -تعالى- الآيات داعياً إلى عبادة الله -تعالى- وحده والسجود له، فهو يعلم كل خبيئة في السماء والأرض، وهو الذي يرزق العباد، ويعلم ما يُسرّون وما يُعلنون من الأقوال والأفعال، فهو لا إله غيره ولا مخلوق أعظم منه فهو رب العرش العظيم، قال -تعالى-: (أَلَّا يَسْجُدُوا لِلَّـهِ الَّذِي يُخْرِجُ الْخَبْءَ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَيَعْلَمُ مَا تُخْفُونَ وَمَا تُعْلِنُونَ * اللَّـهُ لَا إِلَـهَ إِلَّا هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ)،[٤٣] ولأنّ الهدهد كان داعياً إلى توحيد الله -تعالى- فقد نهى رسول الله -صلّى الله عليه وسلّم- عن قتله فقد روى النووي عن ابن عباس -رضي الله عنه- أنّه قال: (إن النبي صلى الله عليه وسلم نهى عن قتلِ أربعٍ من الدوابّ : النملةُ ، والنحلةُ ، والهُدْهُدْ ، والصردُ)،[٤٤] ومن فوائد هذه القصة ما يأتي:[٤٥] الأنبياء لا يعلمون الغيب: كان لسليمان -عليه السلام- الملك العظيم والتمكين الذي أيّده الله -تعالى- به، وبالرغم من ذلك لم يكن على علم بحال بلقيس وقومها حتّى مع قرب المسافة بينهم، ولم يعلم ذلك حتّى أطلعه الهدهد عليه، وفي هذا إشارة على أنّ الأنبياء لا يعلمون الغيب؛ فحالهم كحال الملائكة في ذلك، قال -تعالى-: (لَا عِلْمَ لَنَا إِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا)،[٤٦] وقد يكون إخفاء الله -تعالى- أمرهم عن سليمان لمصلحة لا يعلمها إلا هو. الحكمة ضالة المؤمن: يتعلم الكبير من الصغير أحياناً ولا بأس في ذلك، وقد يتعلّم العالم من المتعلّم إن كان مُتيقّناً من صحّة خبره وعلمه؛ فقد أحاط الهدهد بالرغم من صغره بخبر لم يُحط به سليمان -عليه السلام-؛ فالحقّ لا بدّ من كونه مقبولاً بغض النظر عمّن جاء به. لا ينسى المؤمن دينه أمام زخرف الدنيا وزينتها: رأى الهدهد المُلك العظيم والزخارف والنقوش الماديّة لملكة سبأ، ولم يفتنه ذلك عن واجب العبوديّة، وقد تعجّب من كفرها وكفر قومها، وحال الهدهد حال كل مؤمن قد علم الغاية من خلقه، وأيقن زوال الدنيا ومتاعها؛ إذ قال -تعالى-: (يَا قَوْمِ إِنَّمَا هَـذِهِ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا مَتَاعٌ وَإِنَّ الْآخِرَةَ هِيَ دَارُ الْقَرَارِ).[٤٧] يقبل الإمام عذر رعيته ويدرأ به العقوبة عنهم: سمع سليمان -عليه السلام- خبر ملكة سبأ وقومها من الهدهد، وأراد التثبت من الخبر؛ إذ لا تُنفّذ العقوبة ما لم تَثبت التُهمة، ومعرفة ما إذا كان الهدهد يكذب لِيدفع العقوبة عنه، أو أنّه صادقٌ في دعواه فيكون عذره سبباً في نجاته، قال -تعالى-: (قَالَ سَنَنظُرُ أَصَدَقْتَ أَمْ كُنتَ مِنَ الْكَاذِبِينَ)،[٤٨] وعندما تحقّق سليمان -عليه السلام- من صدق خبر الهدهد أصبح صدقه عذراً أنجاه من العقوبة. تفقّد الإمام أحوال رعيته: كان سليمان -عليه السلام- مُتابعاً لأحوال رعيّته ويظهر ذلك بتفقّده للطير؛ إذ إنّ كثرة إنشغاله لم تمنعه من معرفة حال الهدهد بالرغم من صغره.[٤٩] فيل أبرهة والطير الأبابيل كان أبرهة ملكاً باليمن وهو حبشيّ الأصل، وكان قد بنى كنيسة بصنعاء سمّاها القلّيس أراد أن يصرف حجّ العرب إليها، ولِكي يُحقّق ذلك نذر أن يهدم الكعبة، وعندما بدأ المسير إليها مع جيشه فخرج إليه ملك من ملوك حمير يسمّى ذو نفر ممن أطاعه قومه؛ فقاتله وهزمه أبرهة، وطلب ذو نفر منه أن يبقيه لأنّ دعمه خير له من قتله فأبقاه وسار معه، وأكمل مسيره باتّجاه الكعبة، وعندما اقترب من بلاد خثعم خرج إليه زعيمٌ يسمّى النفيل ومعه عدد من القبائل اليمنيّة وقاتلوا أبرهة فهزمهم، وطلب النفيل منه أن لا يقتله وأن يأخذه دليلاً له في أرض العرب فوافق أبرهة على ذلك، وأكمل مسيره إلى أن وصل الطائف فخرج إليه مسعود بن معتب مع رجال من ثقيف يُخبره بأنّهم عبيد عنده، وأنّ البيت الذي يَقصده في مكانٍ يسمّى مكّة وأنّهم سيبعثوا معه مَن يدلّه عليه؛ فبعثوا معه رجلاً يسمّى أبو رغال.[٥٠] وكان عبد المطلب قد علم باقتراب أبرهة من مكّة فأمر قريشاً بالتفرّق في الشعاب، وتجهّز أبرهة وجيشه لدخول مكّة، وحمل على فيله ما أراد أن يحمل ووجّهه للمسير لكنّه توقف وبَرَك مكانه، فأخذوا بضربه بالمعول على رأسه وأدخلوا محاجنهم في أقرانه ومع ذلك أبى التّحرك، وكانوا إن وجّهوه ناحية اليمن هرول، وإن صرفوه ناحية الحرم توقف، وبقي كذلك حتّى وصل الفيل إلى جبل من الجبال، ثمّ أرسل الله -تعالى- طيراً كالبلسان وهو شجر كثير الورق، ويحمل كل طيرٍ منها ثلاثة أحجارٍ؛ اثنين في رجليه وواحد في منقاره، والحجر الواحد كحبّة الحمص أو العدس، وألقت الطيور هذه الأحجار على أبرهة وجنده، وما من أحد أصابته تلك الحجارة إلا هلك، فرجع من نجى منهم بسرعة وأخذوا بالتساقط في كل بلد، وأمّا أبرهة فقد أصابه الله بمرض في جسده؛ فكانت أنامله تتساقط واحداً تلو الآخر، وكان ينشئ مكان هذه الأنامل القيح والدم، حتّى وصل اليمن كفرخ الطير ثمّ مات، وسمّي هذا العام بعام الفيل، قال -تعالى: (أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصْحَابِ الْفِيلِ * أَلَمْ يَجْعَلْ كَيْدَهُمْ فِي تَضْلِيلٍ * وَأَرْسَلَ عَلَيْهِمْ طَيْرًا أَبَابِيلَ * تَرْمِيهِم بِحِجَارَةٍ مِّن سِجِّيلٍ * فَجَعَلَهُمْ كَعَصْفٍ مَّأْكُولٍ).[٥١][٥٢] حيوانات ذُكرت على سبيل المثل ذُكِرت بعض الحيوانات في القرآن على سبيل المَثَل، ومنها ما يأتي: طير إبراهيم: سأل إبراهيم -عليه السلام- ربّه عن كيفيّة إحياء الموتى، وأحبَّ أن يرى ذلك عَياناً، فأوحى الله -تعالى- إليه أن يأخذ أربعاً من الطير، فيقطعهنّ، ويخلط أجزاءهنّ، ويجعل على كلّ جبل جزءاً، ثمّ أمره -تعالى- بدعوتهم، ولمّا دعاهنّ، أخذت الأجزاء تجتمع إلى بعضها إلى أن اكتملت الطير كلّها، كلٌّ على حِدة، وأَتَته تمشي، وفي هذه المعجزة بيانٌ لإبراهيم -عليه السلام- أنّ الله -تعالى- على كلّ شيء قدير.[٥٣] حمار العُزير: ذكرت القصّة أنّ العُزير مَرّ ومعه حماره وطعامٌ له على قريةٍ خرِبَة، فتساءل على سبيل الاستغراب عن كيفيّة إحياء الله لها بعد موتها، فأراد الله أن يُرِيَه عظيمَ قدرته، فأماته مئة عام، ثمّ أحياه بعد موته، وسأله عن مدّة لبثه، فظنّ لَمّا نَظَر إلى الشمس أنّه لَبِث يوماً أو بعض يوم، إلّا أنّه لَمّا نظرَ إلى حماره، وَجَده ميتاً وقد تحلَّل لحمه، ونخرت عظامه -الأمر الذي يحتاج إلى سنوات طويلة-، أخبره ربّه أن قد لبث مئة عام، وأراه الله -تعالى- قدرته في أنّ طعامه ظلّ على حاله ولم يتغيّر، ثمّ أحيا الله -تعالى- الحمار على مرأى من ناظره؛ بأن خلقه ونفخ فيه الروح؛ فقام الحمار وعاد إلى الحياة كما كان، فعَلِم العُزير أنّ الله -تعالى- على كلّ شيء قدير.[٥٤] دابّة الأرض: أعطى الله لسليمان -عليه السلام- مُلكاً عظيماً، وكان له سُلطانٌ على الريح، والحيوانات، والجنّ، وغيرها من المخلوقات، فكانت الجنّ تعمل بأمره وتحت سُلطته، وكانت تدّعي أنّها تعلم الغيب، فأراد الله -تعالى- أن يُبيّن لهم أنّهم لا يعلمون شيئاً من الغيب؛ وقد تمثّل ذلك في أنّه تَوفّى سليمان دون أن يعلم أحد بموته؛ إذ مات مُتَّكئاً على عصاه، والجنّ كغيرهم من جنود سليمان وخدمه ينظرون إليه ويظنّون أنّه حيّ، فيعودون لينهمكوا في أشغالهم التي كلّفهم بها حتى أكلت دابّة الأرض العصا التي يقف عليها سليمان، فسَقَط سليمان، وحينها فقط تيقّن الناس أنّ الجنّ لا يعلمون الغيب، وأنّهم لو كانوا يعلمون الغيب لَما لَبثوا على طاعتهم لسليمان مع عِلمهم بموته.
Kuran'da hayvan hikayeleri Kuran-ı Kerim'de bir grup hayvandan bahsedilmiştir; bazıları Uzair'in eşeği, Yunus'un balinası ve diğerleri gibi gerçekten hayvan olarak yaratılmış ve bazıları da Tanrı'nın gücüyle berrak bir yılana dönüşen Musa'nın asası -sallallahu aleyhi ve sellem- gibi açıkça bitki olarak tasvir edilmiş ve bazıları da gerçekten kuş olarak yaratılmıştır. Süleyman'ın ibibisi veya balçıktan tasvir ettiği İsa'nın kuşu -sallallahu aleyhi ve sellem- Sonra üfürür kuş olur Cenab-ı Hak inşaallah Kur'an-ı Kerim bazı hayvanlardan kısaca bahsetmiş, bazıları ise bir veya birkaç durumdaki hayatlarından hızlı flaşlar şeklinde bahsetmiştir.[1] Kur'an-ı Kerim'deki hayvanların kıssalarının açıklaması şöyledir. Adem'in iki oğlunun kargası Cenab-ı Hak, kargayı Adem oğluna, insanlar üzerinde yeterli bir farz sayılan ölüleri nasıl gömeceğini öğretmesi için gönderdi; Cenab-ı Hakkın dediği gibi: (Biz yeryüzünü * diri ve ölü kılmadık mı), [2] ve şöyle buyurdu: (Sonra onu öldürüp gömdü); [3] Müslüman olsun gayrimüslim olsun, bir kimse gömülmelidir Kargaların gömme yöntemini daha önce öğrenmiş olmaları ya da siyah rengi ve gözlemcisi için neden olduğu ruhun daralması, ruhun insanların ölümüyle büzüşmesi nedeniyle seçilmesinin sebebi olduğu için ya da bu nedenle Arapların bu konuda karamsar davranmaları, ayrılık ve yabancılaşma işareti olarak görmeleri ya da Cenab-ı Allah'ın Müslüman'a statü olarak kendisinden aşağıda olan birini küçümsememesini öğretmek istemesi nedeniyle Cenab-ı Hak bu görevi yerine getirmek için bu kuşu diğerlerine tercih etmiş olabilir; Etrafındaki her şeyden öğrenir.[4] Salih'in devesi Cenab-ı Hak Salih'i - sallallahu aleyhi ve sellem - Semud kavmine peygamber olarak göndermiştir Cenab-ı Hak şöyle buyurmuştur: (Ve muhakkak ki kardeşleri Salih'i Semud'a Allah'a ibadet etmeleri için göndermiştik), [5] ve ondan peygamberliğinin doğruluğunu belirtmek için bir mucize seçmişler ve ondan dişi bir deve çıkarmasını istemişlerdir, [6] yani hamile kalmasının üzerinden on ay geçmiştir[7] Kendisinden istediklerini yaparsa getirdiklerine inanacağına söz verdiler.Böylece Salih -sallallahu aleyhi ve sellem- Rabbini buna çağırdı.Kaya hareket etti ve içinden istedikleri gibi dişi bir deve çıktı ve o, onu doğurduktan sonra küçük oğluyla birlikte bir gün kuyunun suyundan içerek bir süre aralarında kaldı ve onlar da bir gün ondan içerlerdi. Allah'ın -Yüceler Yücesi- onlara buyurduğu gibi: ("Bu bir dişi devedir; bir içkisi vardır ve bilinen bir gün için içeceksiniz" dedi.) [8][6] Devenin içtiği gün onu sağarlar, sütünden içerler, taslarını ve kaplarını onunla doldururlardı, Cenab-ı Hak, ona zarar vermemeleri konusunda onları uyarmıştı, Cenab-ı Allah'ın buyurduğu gibi: (Bu Allah'ın devesidir. Çünkü sen bir ayetsin, o halde onu Allah'ın diyarında yemeye bırak ve ona zararla dokunma), [9] ama gördüklerinde inatları ve Peygamberlerini inkarları arttı, yalnız kuyunun suyundan içmek istediler Bunun üzerine deveyi öldürmeye karar verdiler ve kabilenin en sefiline bunu emrettiler Cenab-ı Hak şöyle buyurdu: (Zavallısı gönderildiğinde), [10] ve Salih -sallallahu aleyhi ve sellem- onları onu öldürmemeleri veya ona zarar vermemeleri konusunda uyarmışlardı; bu onlar için büyük bir işarettir ve onlara sütünü sulama nimetini hatırlatmıştır, böylece Cenab-ı Allah'ın kendilerine bahşettiği bu nimeti ısırarak karşılamazlar, Cenab-ı Allah şöyle buyurdu: (Böylece Resulullah onlara, "Allah'ın dişi devesi ve onun sulanması"),[11] Fakat onlar onu yalanladılar ve sözlerini dinlemediler ve deveyi öldürdüler.Bunun üzerine Cenab-ı Hak üstlerinden bir haykırış, altlarından bir titreme gönderdi ve Cenab-ı Allah şöyle buyurunca hiçbiri namaz kılmaya ve cevap vermeye devam etmedi: (Fakat onu yalanladılar ve onu sakatladılar ve Rableri onları günahlarıyla örttü ve eşitledi).[12][6] Yusuf'un kurdu, Yakup -sallallahu aleyhi ve sellem- oğullarına kardeşleri Yusuf'u -sallallahu aleyhi ve sellem- yanlarına almalarına izin verdikten sonra, onu dışarı çıkardılar ve aralarındaki anlaşmaya göre onu attılar. kuyuya, ama Yüce Tanrı-Yusuf'un kalbine -sallallahu aleyhi ve sellem- onun içinde bulunduğu şeyden kurtulduğunu, statüsünün yükseleceğini ve kardeşlerinin bir gün ona ihtiyaç duyacağını söyledi ve akşam Yusuf'un kardeşleri yüksek sesle ağlayarak geri döndüler Üzülüyormuş gibi yaparak babalarına kurdun Yusuf'u yediğini, atmakla ve ondan kaçmakla meşgul olduklarını söylediler, söylediklerine inanmayacağını bilerek ona Yusuf'un kana bulanmış gömleğini getirdiler.Ama Yakup, aleyhisselam, kan oğlunun kanı olmadığı ve gömlek yırtılmadığı için yalanlarını doğruladı. Onun içgörüsü ona yalanlarını ortaya çıkaran şey olabilir Hakikati ortaya çıkarmak ve Yusuf'tan ayrılığa sabretmesi için Cenab-ı Allah'tan yardım dilemekten başka çaresi yoktu, aleyhisselam, Cenab-ı Allah şöyle buyurdu: (Ve onlar yemekte ağlayarak babalarına geldiler * Ey babamız, önden gidip Yusuf'u eşyalarımızla bıraktık, kurt da onu yedi ve sen bize iman etmedin, doğru olsak bile *" Ve gömleğine sahte kan getirdiler, dedi ki, "Daha ziyade, ruhlarınız sizden bir iş istedi, o halde sabredin ve güzel olun ve Allah, anlattıklarınızla bize yardım edendir."). [13][14] Yunus balina Yunus -sallallahu aleyhi ve sellem- kavminden öfkelenip sıkıldıktan sonra onu kavminden uzaklaştıracak bir gemiye binmek üzere denize çıktı, yolcu dolu gemilerden birine bindi ve gemi dalgalar gelip içindekilerin üzerine ağır bir yük bindirinceye kadar denize açılmaya başladı, denizin ortasında durdu, yolcular yük konusunda danışarak aralarında kura çekmeyi kabul ettiler ve kim çekilirse denize atıldı Piyango Yunus'a düştü - aleyhisselam - ama iyi ve iyi karakterli olduğu için yapmadılar ama piyango onu her seferinde vurdu, bu yüzden ondan kaçış bulamadılar, bu yüzden onu denize attılar. Cenab-ı Hak büyük bir balinaya etini yemeden, kemiğini kırmadan onu yutmasını emretti ve o -sallallahu aleyhi ve sellem- karnında canlı kaldı, Cenab-ı Hakk'ı övüp anarak, Allah'ın onu karanlıktan kurtarması için dua etti O - aleyhisselam - üç karanlıkta yaşadı: gecenin karanlığı, denizin karanlığı ve balinanın karnının karanlığı, halkının çağrısını terk etmek için yaptıklarından ve onların inançsızlığı ve onlara karşı sabırsızlıklarından duyduğu sıkıntıdan tövbe ederek - Yüceler Yücesi - şöyle dedi: (Ve Zül-Nun öfkeli bir şekilde uzaklaştığında ve başına bir kader gelmediğini düşündüğünde, karanlıklarda seslendi, "Senden başka ilah yoktur, senin için yücelik olsun. Gerçekten ben zalimlerdendim.")15][16] Cenab-ı Hak, birçok duası ve tesbihinden dolayı kendisine tevbe ettikten sonra Cenab-ı Hak, duasına icabet etti, Cenab-ı Hak şöyle buyurdu: (Böylece ona icabet ettik ve onu sıkıntıdan kurtardık. Ve böylece mü'minleri kurtarıyoruz), [17] Cenab-ı Hak, balinanın kıyıya atılmasını emretti, zayıf ve çıplak olarak, barınağa, gölgeye ve yiyeceğe muhtaç olarak atıldı.Böylece Cenab-ı Hak, ona nimetlerini ihsan etti. Cenab-ı Hak şöyle buyurdu: (Böylece biz onu hasta iken açığa çıkardık * Ve onun üzerine pamuktan bir ağaç yetiştirdik), [18] Böylece Cenab-ı Hakkın onu saran nimetleriyle açığa atıldı, fakat suçlanmayacaktı Cenab-ı Hak buyurdu ki: (Rabbinden üzerine gelen bir lütuf olmasaydı, suçlanacakken açığa atılacaktı).[19][16] İsrailoğullarının İneği İbn Abbas ve Ubeyde el-Salmani gibi birden fazla Selefin yetkisi üzerine, İsrailoğulları arasında çok parası olan yaşlı bir adamın olduğu ve kendisine mirasçı olabilmek için onun ölümünü dileyen yeğenlerinin olduğu bildirildi.Böylece içlerinden biri onu gece öldürüp yolda bıraktı ve şöyle denildi: içlerinden birinin kapısında ve halk onu öğrenince onun hakkında tartıştı ve yeğeni onlara bağırarak geldi Halk, davayı Allah'ın Peygamberi Musa'ya selam olsun ona sunmayı ve Cenab-ı Hak'tan istemeyi kabul etti.Ona sunduklarında Cenab-ı Hak onlara bir inek kesmelerini emretmiş ama bundan hoşlanmamışlardı.Musa, aleyhisselam, onlara sadece kendisine vahyedileni söyleyeceğini söyledi.Cenab-ı Hak şöyle buyurdu: (Hani Musa kavmine, "Şüphesiz Allah size bir inek kesmenizi emrediyor." demişti, "Bizi şaka edin" demişti, "Cahillerden olmaktan Allah'a sığınırım" demişti.) [20] Sonra yaşını, rengini, özelliklerini sordular, herhangi bir inek kesmiş olsalardı, amaçlanan amaca ulaşılırdı.[21] Ama onlar kendilerine karşı katıydılar, bu yüzden Cenab-ı Hak onlara buyurduğu gibi katı davrandı, çünkü varlıkları nadir olduğundan, güçlü olmak, yani yaşlı, yani büyük ve bakire, yani küçük arasında ve parlak sarı renkte olmak, yani kırmızıya bulanmış olmak, yaşını ve rengini öğrendikten sonra onun hakkında daha fazla soru sordular, Cenab-ı Hak şöyle buyurdu: ("Rabbine çağır da bize onun ne olduğunu açık etsin" dediler. Şüphesiz inekler bize benzerdir ve şüphesiz Allah dilerse biz hidayete ereriz.") [22] Böylece En Yüce olan Allah, ineklerin sıfatlarını onlara daha dar kıldı. O, En Yüce olan şöyle buyurdu: (Şüphesiz o, 'Şüphesiz o bir inektir, o toprağı yükseltir ve ekinleri sulamaz, onları güvenli bir yere, içlerinde hiçbir iz bırakmadan geri verir.' buyurdu) [23] Yani, toprağı sürmek ve sulamak için değil, aşağılanmalı ve güvenli bir yere iade edilmelidir Yani sağlıklıdır ve kusuru yoktur ve parlak sarı renginden farklı bir rengi yoktur ve bir erkek dışında bu özelliklere sahip bir inek bulamamışlardır ve o da onu ilk başta onlara satmayı reddetmiştir ve onlar da onun bedelini arzuladıklarında; ağırlığının on katını altın olarak ödediklerinde onlara satmıştır; böylece onun işinde tereddüt ederken onu katletmişlerdir, Cenab-ı Hak şöyle buyurmuştur: (Şimdi sen hak ile geldin, o halde kes ama neredeyse yapmadılar dediler)[23][21] Bunun üzerine Cenab-ı Hak onlara ölü adamı ineğin bir kısmıyla dövmelerini emretti.Dedi ki: uyluğunun etiyle, ve denildi ki: kıkırdağı takip eden kemikle ve denildi ki: omuzlar arasındaki birkaç şeyle.Bunu yaptıklarında Cenab-ı Hak ölü adamı diriltti, bunun üzerine Allah'ın Peygamberi Musa aleyhisselam ona katilini sordu, o da onu ihbar etti.Sonra ölü olarak döndü.Cenab-ı Hak şöyle buyurdu: (Böylece, "Bir kısmıyla vurun" dedik, Allah ölüleri böyle diriltir ve anlayasınız diye size ayetlerini gösterir.) [24][21] Musa'nın asasından yüz çeviren yılan Asa, Cenab-ı Hakk'ın peygamber Musa'ya, selam olsun ona, peygamberliğinin doğruluğuna delil olması için destek olmak için kullandığı büyük mucizelerden biriydi Cenab-ı Hak şöyle buyurdu: (Ve o da ne ki, sağ elinle, ey Musa * Üzerlerine yaslandığım ve koyunlarımı dövdüğüm asamdır ve orada başka gayelerim vardır.)[25] Ve Cenab-ı Hakk'ın kudreti ve büyüklüğü ile asa büyük bir yılan olur Cenab-ı Hak buyurdu ki: (Aşağı at ey Musa dedi. * Bunun üzerine onu aşağı attı, ve işte, çabalayan bir yılandı. * "Al da korkma, onu eski haline döndüreceğiz" dedi.) [26] Bu yılan Firavun'un sihirbazlarının getirdiği bütün sihri yutabildi Cenab-ı Hak buyurdu: (Ve sağ elindekini de at, onların yaptıklarını bulacaksın. Onlar ancak bir sihirbazın kurgusunu yapmışlardır ve sihirbaz nereden gelirse gelsin başarılı olamaz.) [27] Yılanın büyüklüğü ve ağzının genişliğine gelince, Kur'an-ı Kerim bundan ümit edilecek bir fayda olmadığı için buna değinmemiştir.[28] Süleyman'ın Karınca Cenab-ı Hakk'ı, Peygamber Süleyman'a kuşların ve hayvanların dilini öğreterek ona selam olsun.O, selam olsun ona, onları anladı ve onlarla konuştu.Yüce Allah şöyle buyurdu: (Ve dedi ki, "Ey insanlar, bize kuşların dilini öğretin ve her şeyden verin. Şüphesiz bu apaçık bir lütuftur.") [29] [30] Ve Cenab-ı Hak da ona büyük bir krallık bahşetti Cenab-ı Hak bütün yeryüzünü kendisine teslim edince, insan, cin ve kuşlardan askerleri vardı ve onların eylemlerini düzenleyerek birbirlerine saldırmalarını önlemek için üzerlerine birilerini tayin etti, Cenab-ı Hak şöyle buyurdu: (Ve Süleyman için cinlerden, insanlardan ve kuşlardan askerleri toplandı ve dağıtıldılar), [31] Ve o -sallallahu aleyhi ve sellem- bir gün askerleriyle birlikte dışarı çıkıp Neml Vadisi'nden geçmişti Bir karıncanın, Süleyman ve askerlerinin ayaklarının ağırlığı altında yok edilmemeleri için kendi türüne evlerine girmelerini tavsiye ettiğini duydu. Onun sözlerini anladı ve ona güldü. Cenab-ı Hak şöyle buyurdu: (Karınca vadisine geldiklerinde bir karınca, "Ey karıncalar, evlerinize girin ki Süleyman ve askerleri sizi algılamazlarken yok etsinler." * Böylece onun sözlerine gülümsedi ve güldü.), [32] ve bu hikayenin aşağıdakiler de dahil olmak üzere birçok faydası vardır: [33] Karıncanın kendi türüne karşı tavırları ve şefkati: Karıncanın kendi türüne olan şefkati ayaklar altında yok edilmemeleri için evlerine girmelerini emrettiği zaman belli oluyordu.Onun görgü kurallarına gelince, Süleyman ve askerleri hakkındaki iyi görüşüne dayanıyorlardı.Onu ve halkını yok etselerdi bunu fark etmezlerdi ve niyetleri de bu değildi.Böylece karınca onlara karşı yapılan haksızlığı inkar etti.Tanık olacağı korkutucu duruma rağmen sözlerinde tereddüt etmedi ve doğru ile kötüyü ayırt edebildi. Karınca öldürme yasağı: Karıncaların, Alemlerin Rabbini, O'ndan başka kimsenin bilmediği bir şekilde - Yüce ve Azametli - yücelten bir milletler milleti olduğu anlaşılıyor.Resulullah - Allah ondan razı olsun ve ona esenlik versin- buyurdu ki: (Bir karınca bir peygamberi ısırdı, bu yüzden Neml köyünün yakılmasını emretti, bu yüzden Allah ona şöyle vahyetti: Bir karınca seni ısırdı, sen de Allah'ı yücelten bir millet milletini yaktın), [34] Bu nedenle, zararlı ve bozucu olmadıkça onları öldürmek caiz değildir Önceki hadise bir başka yol da Cenab-ı Hakk'ın Resul'e -Allah ondan razı olsun ve ona esenlik versin- şöyle vahyetmesiydi: (Öyleyse bir tane karınca olsun); [35] Resulullah'ın -sallallahu aleyhi ve sellem- sözü, her ne zarar gelirse zarar görüp öldürüleceğine işaret eder. Peygamberler gülümsediler: Resulullah -Allah ondan razı olsun ve huzur versin- çoğu şartlarında gülümsüyordu.Bazen güldüğünden daha çok,küçük dilinden daha az gülerdi.Çok şaşırınca azı dişleri çıkana kadar gülerdi.Bu nadirdi.İbn Hibban, Cabir ibn Samra'nın -Allah ondan razı olsun- yetkisiyle şöyle dediğini rivayet etmiştir:(Allah Resulü, Allah razı olsun, selamet versin, şafak namazını kılınca, güneş doğuncaya kadar onun namaz yerinde oturur, İslam öncesi dönemin meselesini oturup konuşur, güler, gülümserlerdi.) [36] Süleyman, aleyhisselam, karıncanın sözlerini duyunca gülümsedi ve Cenab-ı Hak gülümsemesini şöyle tasdik etti: (Böylece gülümsedi, onun sözlerine gülerek.) [37] Hayvanları yönlendirmek Allah'ın ayetlerindendir: Karıncalar, İbnü'l-Kayyim'in de belirttiği gibi, en çok yönlendirilen hayvanlar arasında sayılırlar.Karıncalar, başkalarının görerek veya duyarak algıladıklarını koklayarak algılarlar.Ayrıca ağırlıklarının kat katını hareket ettirme konusundaki yüksek kararlılıkları ve cesaretleriyle de ayırt edilirler.Her karınca, kamu yararına meraklı olup, yoldaşları olmadan kendisi için zimmetine hiçbir şey geçirmez, karıncalar dünyasındaki birçok şey dahil.Bu yönetim ve organizasyonun tamamı Cenab-ı Hakkın rehberliği ile gerçekleşir. Süleyman İbn Abbas'ın hüdhüdü, Süleyman'ın hüdhüdünün -sallallahu aleyhi ve sellem- çöl diyarı içindeki suyun yerini bilen bir mühendis olduğunu *, yeryüzünden ne kadar uzakta olduğunu bildiğini ve bir gün Süleyman'ın -sallallahu aleyhi ve sellem- çöl diyarına indiğini; hüdhüd'ü istediğini, kuşu teftiş ettiğini ancak görmediğini, bu yüzden yokluğunu açıklığa kavuşturmak için kendisine bir bahane vermezse onu şiddetli azapla tehdit ettiğini rivayet etmiştir, Cenab-ı Hak şöyle buyurmuştur: (Ve kuşu muayene etti ve dedi ki, "Benim ibibik görmekten başka çarem yok, yoksa yoklar arasında mı. * Onu şiddetli bir şekilde cezalandıracağım, ya da keseceğim, ya da bana apaçık bir otorite getireceğim.") [38] Bunun üzerine ibibik kısa bir süre sonra geldi ve Süleyman'a, aleyhisselam'a, kendisinin ve askerlerinin görmediği Yemen'den gelen bazı haberlerle gelişini bildirdi. Yüceler Yücesi şöyle dedi: (Böylece uzaklaşmadı ve, "Ben senin kuşatmadıklarını kuşattım, ben de sana bazı haberlerle yandan geldim" dedi.) [39] Bunun üzerine ona, kendisine birçok dünya zevki verilmiş bir kadından söz etti ve onun bin fili vardı, her filin altında yüz bin savaşçı vardı ve danışmanlarının sayısı üç yüz on iki adamdı ve tahtı büyüktü, altın ve mücevherlerle süslenmişti ve güçlü bir kralın ihtiyacı olan her şeye sahipti ve bu kadının adı Bilqis'ti. Yüceler Yücesi şöyle dedi: (Şüphesiz ben onlara sahip olan ve her şeyden verilmiş bir kadın buldum ve onun büyük bir tahtı var.)[40][41] Hüdhüd, Şeba halkının haline hayret etmiş, ibadetlerini Cenab-ı Hak'tan başkasına adamış ve kendilerine ihsan ettiği nimetlerin birçoğu için O'na şükretmemişlerdir, Cenab-ı Hak ibadeti hakkında şöyle buyurmuştur: (Ve ben onu ve kavmini Allah'ı bırakıp güneşe secde ederken buldum ve şeytan onların amellerini kendilerine hoş göstermiş ve onları yoldan çevirmişti, bu yüzden hidayete ermemişlerdi)[42] Ve O - Yüceler Yücesi - yalnızca Tanrı'ya - Yüceler Yücesi'ne - tapınmayı ve O'na secde etmeyi çağıran ayetleri tamamladı, çünkü O göklerde ve yerde gizli olan her şeyi bilir ve kulları rızıklandıran O'dur ve onların gizlediklerini, söz ve eylemlerden bildirdiklerini bilir, çünkü O'ndan başka ilah ve O'ndan daha büyük bir yaratık yoktur, çünkü O, güçlü Arş'ın Rabbidir, dedi ki: (Göklerde ve yerde gizli olanı ortaya çıkaran, gizlediğinizi ve bildirdiğinizi bilen Allah'a secde etmesinler mi * Allah, güçlü Arş'ın Rabbi olan O'ndan başka ilah yoktur), [43] ve ibibik, Allah'ın birliğine - Yüceler Yücesi'ne - Resulullah'a - çağırıcı olduğu için, Allah ondan razı olsun ve ona esenlik versin - onu öldürmeyi yasakladı. El-Nevevi, İbn Abbas'ın - Allah ondan razı olsun - yetkisiyle şöyle buyurduğunu rivayet etti: (Peygamber - Allah ondan razı olsun ve ona esenlik versin - dört hayvanın öldürülmesini yasakladı: karınca, arı, ibibik ve örümcekkuşu),[44] Bu kıssanın faydaları arasında şunlar vardır: [45] Peygamberler gaybı bilmezler: Süleyman -sallallahu aleyhi ve sellem- Cenab-ı Allah'ın kendisine desteklediği büyük krallığa ve yetkiye sahipti ve buna rağmen farkında değildi. Bilkis ve kavminin durumu, aralarındaki mesafe kısa olsa bile, ve bunu bilmiyordu ki, ibibik ona gösterinceye kadar, bu, peygamberlerin gaybı bilmediklerinin bir göstergesidir; onların durumu meleklerin durumu gibidir O - Yüceler Yücesi - dedi ki: (Bize öğrettiklerinizden başka bilgimiz yok), [46] ve Yüceler Yücesi olan Tanrı, yalnızca O'nun bildiği bir menfaat için işlerini Süleyman'dan gizlemiş olabilir. Hikmet müminin zayi malıdır: Bazen yaşlı gençten öğrenir, bunda yanlış bir şey yoktur.Alim, tecrübesinin ve bilgisinin geçerliliğinden eminse öğrenenden öğrenebilir.Hüdhüd, genç yaşına rağmen Süleyman aleyhisselam'ın onu kuşatmadığı haberiyle çevrelenmiştir.Gerçeği kim getirirse getirsin kabul edilmelidir. Mümin, bu dünyanın süslemeleri ve süsleri karşısında dinini unutmaz: Hüdhüd'ü, büyük kralı, Saba Melikesi'nin maddesel süslemelerini ve gravürlerini görmüş, bu da onu kulluk görevinden uzaklaştırmamış, onun küfrüne ve kavminin küfrüne hayret etmiş, hüdhüd'ün hali, yaratılış amacını bilen, dünyanın yok oluşundan ve zevklerinden emin olan her müminin halidir; O'nun - Yüceler Yücesi'nin - dediği gibi: (Ey kavmim, dünya hayatı ancak bir rızıktır ve doğrusu ahiret istikrar yuvasıdır).[47] İmam, tebaasının mazeretini kabul eder ve cezayı onlardan uzaklaştırır: Süleyman -sallallahu aleyhi ve sellem- Saba Melikesi ve kavminin haberini hüdhüdden işitti ve haberi doğrulamak istedi; çünkü itham ispatlanmadıkça ceza infaz edilmeyecek ve hüdhüdün kendisinden cezayı def etmek için yalan mı söylediğini, yoksa iddiasında doğru mu olduğunu bilmek, dolayısıyla mazereti kurtuluşuna sebep olacaktır, Cenab-ı Hak buyurdu: ("Doğru musun, yoksa yalancılardan mısın göreceğiz" dedi)[48] Süleyman -sallallahu aleyhi ve sellem- hüdhüd haberinin doğruluğunu doğrulayınca, onun doğruluğu onu cezadan kurtaran bir bahane oldu. İmam, sürüsünün şartlarını teftiş etti: Süleyman -sallallahu aleyhi ve sellem- sürüsünün şartlarına uyuyordu ve bu, kuşu teftişinde açıkça görülüyor; sık sık meşgul olması, küçük boyutuna rağmen ibibiğin durumunu bilmesine engel olmuyordu.[49] Abraha'nın fili ve Ababil kuşu.Abraha Yemen'de kraldı ve Etiyopya kökenliydi.Sana'a'da bir kilise yaptırıp adını Al-Qalis koymuştu.Arap hacını oraya yönlendirmek istiyordu ve bunu başarmak için Kabe'yi yıkmaya ant içti.Ordusu ile oraya yürümeye başlayınca, halkından biri ona itaat etmiş olan Zulnafar adında bir Himyar kralı ona çıktı.Abraha onunla savaştı ve onu yendi.Zulnafar onu tutmasını istedi çünkü onu desteklemek onun için onu öldürmekten daha iyiydi, bu yüzden onu tuttu ve onunla birlikte yürüdü Kabe'ye doğru yürüyüşüne devam etti ve Hatham ülkesine yaklaştığında, El-Nufayl adlı bir lider bir dizi Yemen kabilesiyle birlikte ona çıktı ve Abraha ile savaştı, bu yüzden onları yendi.El-Nufayl ondan kendisini öldürmemesini ve Arapların topraklarında rehber olarak almasını istedi, bu yüzden Abraha bunu kabul etti ve Taif'e ulaşana kadar yürüyüşüne devam etti, bu yüzden Mesud bin Mutab, Sakif'ten adamlarla birlikte ona köle olduklarını söyleyerek ona çıktı Ve gideceği evin Mekke denilen bir yerde olduğunu ve onunla birlikte ona rehberlik edecek birini göndereceklerini; bunun üzerine onunla birlikte Ebu Righal adında bir adam gönderdiler.[50] Abdül Muttalib, Abraha'nın Mekke'ye yaklaştığını öğrenmişti, bu yüzden Kureyşlilere vadilere dağılmalarını emretti.Abraha ve ordusu Mekke'ye girmeye hazırlandı.Fili üzerinde ne taşımak istiyorsa taşıyıp yürümesi için yönlendirdi ama durdu ve yerini kutsadı.Onu kazmayla kafasına dövmeye başladılar ve yuvalarını akranlarına soktular.Yine de hareket etmeyi reddetti.Yemen'e yönlendirirlerse koşacak, Kutsal Cami'ye doğru gönderirlerse duracaktı.Fil dağlardan birine ulaşana kadar öyle kaldı Bunun üzerine Cenab-ı Hak dil gibi bir kuş gönderdi ki o da çok yapraklı bir ağaçtır.Her kuş üç taş taşırdı: ikisi bacaklarında biri gagasında.Bir taş nohut ya da mercimek gibiydi.Kuşlar bu taşları Abraha ve askerlerine attılar ve bu taşların çarptığı kimse telef olmadı.Hayatta kalanlar çabucak geri dönüp her ülkede düşmeye başladılar.Abraha'ya gelince, Tanrı ona vücudunda bir hastalıkla vurdu, bu yüzden parmakları birbiri ardına düşüyordu Ve bu parmakların yerine irin ve kan çıkarırdı, ta ki bir kuşun civcivi gibi Yemen'e varıp sonra ölene kadar ve bu yıla Fil Yılı denirdi Cenab-ı Hak buyurdu ki: (Rabbinin filin ashabına nasıl yaptığını görmedin mi * Onların tertibini saptırmadı mı * Ve üzerlerine deve kuşları gönderdi * Onlara şeyl taşları attı * Ve onları bir çuval yiyecek gibi yaptı).[51][52] Atasözü olarak zikredilen hayvanlar Kuran'da bazı hayvanlardan atasözü olarak bahsedilir, bunlara aşağıdakiler dahildir: İbrahim'in kuşu: İbrahim - aleyhisselam - ölüleri nasıl dirilteceğini Rabbine sordu ve bunu kendi gözleriyle görmek istedi, böylece Tanrı - En Yüce - ona dört kuş alıp onları kesmesini, parçalarını karıştırmasını ve her dağa bir parça koymasını vahyetti. Sonra O - En Yüce - onları çağırmasını emretti ve çağırdığında Parçalar, her biri ayrı ayrı olmak üzere bütün kuşlar tamamlanıncaya kadar bir araya gelmeye başladı ve yürüyerek ona geldi ve bu mucizede İbrahim'e -sallallahu aleyhi ve sellem- Tanrı'nın - Yüceler Yücesi'nin- her şeye gücü yettiğine dair bir ifade var. [53] El-Uzair'in Eşeği: Hikâye, El-Uzair'in eşeği ve yemeğiyle birlikte harap bir köyün önünden geçtiğinden bahsediyordu.Şaşkınlık içinde Tanrı'nın onu ölümünden sonra nasıl canlandırabileceğini merak etti, bu yüzden Tanrı ona büyük gücünü göstermek istedi, bu yüzden onu yüz yıl boyunca öldürdü, sonra ölümünden sonra yeniden canlandırdı ve ona kalış süresini sordu.Güneşe baktığında bir gün veya günün bir kısmı kaldığını düşündü. Ancak eşeğine baktığında onu ölü buldu ve eti çürümüştü Ve kemikleri kemirdi - uzun yıllar alacak bir şey - Rabbi ona yüz yıl kaldığını söyledi ve Cenab-ı Hak ona, yiyeceğinin aynı kalması ve değişmemesi konusundaki gücünü gösterdi, sonra Cenab-ı Hak eşeği bakanın gözü önünde diriltti; onu yaratıp ruhu içine üfleyerek; eşek yükselip olduğu gibi dirildi ve El-Uzeyir, Cenab-ı Allah'ın her şeye gücü yettiğini biliyordu.[54] Yeryüzünün canavarı: Tanrı Süleyman'a -sallallahu aleyhi ve sellem- büyük bir krallık verdi ve onun rüzgar, hayvanlar, cinler ve diğer yaratıklar üzerinde yetkisi vardı.Cinler onun emriyle ve onun yetkisi altında çalıştılar ve gaybı bildiklerini iddia ettiler.Böylece Tanrı -Yüceler Yücesi- onlara gayb hakkında hiçbir şey bilmediklerini açıkça belirtmek istedi.Bu, Süleyman'ın asasına yaslanarak öldüğü için, ölümünden kimsenin haberi olmadan ölmesinde temsil ediliyordu Cin de Süleyman'ın diğer askerleri ve hizmetkarları gibi ona bakıp yaşadığını sanır, yeryüzü canavarı Süleyman'ın üzerinde durduğu asayı yiyip Süleyman düşene kadar kendilerine verdiği işle meşgul olmak için geri dönerler, ancak o zaman halk, cinlerin gaybı bilmediğinden, gaybı bilselerdi, ölümünü bildikleri halde Süleyman'a itaatlerinde ısrar etmeyeceklerinden emin olur.
S.Muhammed Kayaalp (el-Haşimi) Ks
الاامام سيد محمد هاشمي الموسوي
Arapça Dersleri-İslami Sohbetler-Tevhid-Tefsir-Hadis-Fıkıh-Fetvalar-İrşadlar
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.